عایشه حفصه سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عایشه حفصه سلطان
BustOfAyseHafsaSultan ManisaTurkey.jpg
مجسمه نیم تنه عایشه حفصه سلطان در مانیسا، ترکیه
والده سلطان امپراتوری عثمانی
دوران ۱۵۲۰–۱۵۳۴
پیشین -
جانشین مهرماه سلطان
همسر سلیم یکم
فرزند(ها) سلیمان قانونی
بیخان سلطان
خدیجه سلطان
حفصه سلطان
فاطمه سلطان
ینی‌شاه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو عایشه حفصه والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
خاندان خاندان عثمانی (بواسطه ازدواج)
پدر عبدالمعین[۱]
زادروز ۱۴۷۸
مرگ ۱۹ مارس ۱۵۳۴ (۵۵ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد یاووز سلیم، فاتح، قسطنطنیه[۲][۳] استانبول
دین و مذهب اسلام

عایشه حفصه سلطان یا به‌اختصار حفیظه سلطان (زادهٔ ۵ دسامبر ۱۴۷۸ - درگذشتهٔ ۱۹ مارس ۱۵۳۴) همسر سلیم اول و مادر سلطان سلیمان قانونی و مادر بزرگ سلیم دوم بود. او هم‌چنین محبوب‌ترین همسر سلطان سلیم بود.[۴]

ریشهٔ خانوادگی[ویرایش]

اگرچه سال تولد حفصه سلطان شناخته‌شده‌ است، مورخان معتقدند که او دختر منکلی گیرای از خان‌ کریمه بوده و در کتیبه عثمانی او را به‌عنوان خاتون دختر عبدالمعین معرفی کرده‌اند؛ به‌این معنا که پدرش احتمالا یونانی بوده‌است که به‌اسلام گرویده. دلیل اینکه به‌ او حفصه می‌گفتند این بود که او از حوسا (شهری از ادرنه) بوده‌است. دیگر منابع او را شاهزاده خانمی از کریمهٔ تاتار توصیف کرده‌اند.[۵]

همسر سلطان[ویرایش]

حفصه، در سال ۱۴۹۳ برای شاهزاده سلیم فرماندار ترابزون فرستاده شد. او در ۶ نوامبر ۱۴۹۴ پسرش شاهزاده سلیمان را به‌دنیا آورد. در سال ۱۵۱۲ سلیم برادرانش شاهزاده احمد و شاهزاده قرقود را در نبرد جانشینی شکست داد و پدرش بایزید دوم را از سلطنت برکنار کرد و جانشین پدرش شد، در همین سال سلیمان به‌عنوان فرماندار مانیسا اتخاب شد و حفصه سلطان طبق سنت‌های عثمانی پسرش را همراهی کرد. حفصه سلطان پس‌از اقامت در مانیسا در بین سال‌های ۱۵۱۳ تا ۱۵۲۰ اداره آغازگر جشنواره مسیر از سنت‌های محلی مانیسا بود. او هم‌چنین یک مجتمع بزرگ شمال یک مسجد، یک مدرسه، یک کالج و خانقاه در مانیسا ساخت.

والده سلطان[ویرایش]

درسال ۱۵۲۰ سلیم یکم فوت شد و سلیمان قانونی جانشین سلطنت شد و حفصه سلطان به‌عنوان ملکه مادر لقب والده سلطان گرفت، حفصه اولین زنی بود که درتاریخ عثمانی در زمان سلطنت همسرش لقب سلطان گرفت و اولین زنی بود که درزمان سلطنت فرزندش لقب والده سلطان را کسب کرد و این امر قدرت او را بسیار افزایش داد. حفصه سلطان ۱۴ سال از سال ۱۵۲۰ تا زمان مرگش درسال ۱۵۳۴ به عنوان والده سلطان، به‌پسرش مشاوره می‌داد و اداره حرم سرای سلطان برعهده او بود. او هم‌چنین درطول سلطنت سلیمان قانونی بامیانجی‌گری میان ماه‌دوران سلطان و خرم سلطان آرامش را در حرم‌سرا برقرار کرده بود. عایشه حفصه سلطان اولین زنی بود که قدرت بسیار زیادی داشت و زمینه را برای آغاز سلطنت زنان هموار کرد که خرم سلطان عروس خاصگی‌ او آغازکننده آن بود. حفصه همچنین در این دوره در تصمیمات سیاسی و فعالیت‌های زنان نقش بسزایی داشت.

فرزندان[ویرایش]

سلیمان قانونی، (متولد ترابزون ۱۴۹۴ – درگذشت سیگتوار ۱۵۶۶) دهمین و مشهورترین امپراتور عثمانی بود. او از سال ۱۵۱۲ تا سال ۱۵۲۰ ولیعهد سلطنت بود و درسال ۱۵۲۰ با مرگ پدرش به‌سلطنت رسید و به‌مدت ۴۶ سال سلطنت کرد و در سال ۱۵۶۶ فوت شد و در مسجد سلیمانیه دفن گردید.

بیخان سلطان، (متولد ترابزون – درگذشت استانبول ۱۵۵۹) درسال ۱۵۱۲ با داماد فرهاد پاشا ازدواج کرد و درسال ۱۵۲۶ با داماد عیاض محمد پاشا ازدواج کرد.

خدیجه سلطان، (متولد ترابزون ۱۴۹۷ – درگذشت استانبول ۱۵۴۰) درسال ۱۵۱۲ با داماد اسکندر پاشا ازدواج کرد، سپس درسال ۱۵۲۳ با ابراهیم پاشا ازدواج کرد.

حفصه سلطان، (متولد ترابزون ۱۵۰۰ – درگذشت استانبول ۱۵۳۸) درسال ۱۵۱۶ با چوپان مصطفی پاشا ازدواج کرد.

فاطمه سلطان، (متولد ترابزون ۱۵۰۳ – درگذشت استانبول ۱۵۷۰) درسال ۱۵۲۰ با داماد مصطفی پاشا ازدواج کرد و در سال ۱۵۳۰ با کارا احمد پاشا ازدواج کرد و در سال ۱۵۵۷ با خادم ابراهیم پاشا ازدواج کرد.

ینی‌شاه سلطان، (متولد ۱۵۰۸ مانیسا – درگذشت استانبول ۱۵۷۲) درسال ۱۵۲۳ با داماد لطفی پاشا ازدواج کرد.

مرگ[ویرایش]

عایشه حفصه سلطان در ۱۹ مارس ۱۵۳۴ درگذشت. او را در نزدیکی شوهرش در آرامگاهی در پشت دیوار قبله مسجد سلیم، در فاتح استانبول به خاک سپرده شد. آرامگاه وی تا حد زیادی در زلزلهٔ سال ۱۸۸۴ ویران شد، تلاش‌های مجدد برای بازسازی درسال ۱۹۰۰ آغاز شد. امروزه آرامگاه‌ش بسیار ساده‌تر از اصل آن است.

منابع[ویرایش]

  1. Sakaoğlu, Necdet (2008). Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık. p. 148. ISBN 978-9-753-29623-6.  (Her name is given as "Hafsa bint-i Abdü'l-Muin" in Kitâbeler by İ. H. Uzunçarşılı. This shows that she was of non-Turkish origin, and later converted to Islam. The assertions that she was daughter of Meñli I Giray of the Crimean Khanate was never proven even though one of the wives of Selim I, namely Ayşe Hatun (wife of Selim I), was the real daughter of Meñli I Giray.)
  2. The Encyclopædia Britannica, Vol.7, Edited by Hugh Chisholm, (1911), 3; Constantinople, the capital of the Turkish Empire...
  3. Britannica, Istanbul:When the Republic of Turkey was founded in 1923, the capital was moved to Ankara, and Constantinople was officially renamed Istanbul in 1930.
  4. Pietro Bragadin, Republic of Venice's ambassador in the early years of Suleiman the Magnificent's reign notes "a very beautiful woman of 48, for whom the sultan bears great reverence and love..." Leslie Peirce (1993). The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire p. 62 ISBN 0-19-508677-5. Oxford University Press. 
  5. Ottoman, Russian and Circassian Political Relations

پیوند به بیرون[ویرایش]

والده پیشین:
-

(اولین والده سلطان خودش بود)

عایشه حفصه سلطان
دولت عصمتلو و عالیات شأن، حضرت عایشه حفصه والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۵۲۰ – ۱۵۳۴

والده پسین:
مهرماه سلطان