صفیه سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
صفیه سلطان
Passion - Frank Bernard Dicksee.jpg
نگاره ای از صفیه سلطان. سلطانه امپراتوری عثمانی
والده سلطان
تصدی ۱۶۰۴–۱۵۹۵
پیشین نوربانو سلطان
جانشین خندان سلطان
خاصگی سلطان
حکمرانی ۱۵۷۴–۱۵۹۵
پیشین نوربانو سلطان
جانشین کوسم سلطان
سلطنت زنان
حکمرانی ۱۶۰۵–۱۵۸۳
پیشین نوربانو سلطان
جانشین کوسم سلطان
همسر مراد سوم
فرزند(ها) محمد سوم
شاهزاده محمود
عایشه سلطان
فاطمه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو صفیه والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
پدر لِئوناردُ بافو
زادروز ۱۵۵۰
آلبانی
مرگ ۱۶۱۸ (۶۸ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد ایاصوفیا، آرامگاه مراد سوم استانبول
دین و مذهب اسلام، پیش تر مسیحی

صفیه سلطان (زاده ۱۵۵۰ ونیز–درگذشته ۱۰ نوامبر ۱۶۱۸) با نام واقعی صوفیا بافو، تنها همسر رسمی و خاصگی سلطان مراد سوم و به‌عنوان والده سلطان برای پسرش محمد سوم بود.[۱] او چهارمین زن قدرتمند امپراتوری عثمانی در دوره سلطنت زنان بود. صفیه سلطان، سومین خاصگی و دومین والده سلطان قدرتمند در تاریخ امپراتوری عثمانی بود. از او به‌عنوان خاص‌ترین بانوی تاریخ عثمانی یاد می‌شود، چراکه صفیه سلطان در طول سلطنت هفت تن از سلاطین عثمانی زندگی کرده بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

صوفیا از تبار ونیز بود. پدرش فرماندار ونیزی کورفو بود و او تنها فرزند این خانواده ثروتمند محسوب می‌شد. صوفیا دوره آموزش و پرورشش را در شرایط خوبی سپری کرد. با این وجود در سن ۱۲ سالگی در طول سفر در مدیترانه در داخل امپراتوری عثمانی توسط دزدان دریایی ربوده شده و یک سال بعد خود را در بازار برده‌ها در استانبول می‌یابد.

خاصگی سلطان[ویرایش]

هماشاه سلطان، وی را دید و به‌خاطر زیبایی‌اش او را برای عموزاده خود مراد سوم خریداری کرد و پس از آن با توجه به نام واقعیش صوفیا مهرماه سلطان به‌او نام صفیه داد و او را به مراد بخشید. او موهایی بور، چشمانی درشت، قدی بلند و پوستی سفید داشت و با راه رفتنش مراد را شیفته خود کرده بود. صفیه علاوه بر زیبایی محسور کننده، نفوذ بسیار زیادی بر همسرش داشت. او در سال ۱۵۶۶، فرزندش محمد سوم را به‌دنیا آورد. درسال ۱۵۷۴ سلیم دوم فوت شد و مراد سوم جانشین سلطنت شد. در زمان سلطنت سلطان مراد سوم نوربانو سلطان و بعد از او صفیه سلطان به‌عنوان سلطان، قدرت و اختیارات سیاسی زیادی داشتند و این امر باعث شده بود که قدرت صفیه از تمامی شاهزاده‌خانم‌های دربار یعنی خواهران و عموزاده‌های سلطان مراد سوم بالاتر رود. صفیه سلطان در کشته شدن صوقلو محمد پاشا همسر اسماخان سلطان نقش اساسی داشت. صفیه و سلطان مراد سوم قصد ازدواج باهم داشته‌اند و مصطفی علی تاریخ‌نگار دربار عثمانی از صفیه به عنوان همسر عقدی مراد یاد کرده با ولی راویان ونیزی و انگلیسی این موضوع را رد کرده‌اند و معتقدند نوربانو سلطان مانع این ازدواج شده‌است، با این حال صفیه تا پایان سلطنت مراد سوم تنها خاصگی سلطان همسرش بوده‌است.

در سال ۱۵۸۳، نوربانو مراد را متقاعد کرد که صفیه سلطان برای جلوگیری از ارتباط مراد با سایر زنان، با جادوگران و رمالان ارتباط داشته‌است و این امر موجب شد که صفیه زندانی شود و مورد آذار و اذیت و شکنجه قرار بگیرد، اما در پایان سال که نوربانو سلطان از دنیا رفت او آزاد شد و به قدرتش بازگشت و برای اینکه اثبات کند بی گناه خودش کنیزانی را برای همسرش می‌فرستاده و راویان ونیزی در این باره می‌نویسند گرچه برایش سخت بود اما او همواره وقار و اصالت خود را حفظ می‌کرد و این کار موجب شد که صفیه بعد از چند سال دوباره تنها همسر مراد شود و به سومین خاصگی سلطان قدرتمند عثمانی تبدیل شد.[۲]

والده سلطان[ویرایش]

مراد سوم در سال ۱۵۹۵ درگذشت و یک روز پس از آن تمام ۱۹ شاهزاده او اعدام شدند و صفیه سلطان برای فرزندش، محمد سوم لقب والده سلطان را گرفت و حتی هنگامی که محمد سوم در جنگ با هابسبورگ و ترانسیلوانیا بود، صفیه سلطان خودش به‌تنهایی امپراتوری عثمانی را اداره می‌کرد. صفیه سلطان به‌مدت تقریباً نه سال والده سلطان قدرتمندی بود. سیاست‌عثمانی توسط یک حزب به‌رهبری او و غضنفر آقا رئیس خاجگان سفید حرم تعیین می‌شد و نفوذی بسیار زیادی برروی تمامی ارکان دولت داشت. او همچنین در سال ۱۶۰۳ باعث کشته شدن نوه‌اش شاهزاده محمود شد، چرا که او قصد شورش علیه پدرش را داشته‌است و صفیه سلطان مانع عملی شدن این اتفاق می‌شود، هم‌چنین یمشجی حسن پاشا همسر عایشه سلطان، داماد صفیه نیز به دلیل همکاری با شاهزاده اعدام می‌شود، اما تنها چند ماه بعد محمد سوم از دنیا می‌رود و پسرش احمد یکم با کمک صفیه سلطان و مادرش خندان سلطان به‌سلطنت می‌رسد.

صفیه سلطان درطول سلطنت ۱۷ سال نواه‌اش احمد یکم لقب والده سلطان بزرگ را می‌گیرد و درسال ۱۶۰۴ سلطان احمد باکمک مادرش موفق به‌تبعید صفیه سلطان به‌قصر ادرنه می‌شود. یک‌سال بعد خندان سلطان و عایشه سلطان از دنیا می‌روند، به‌همین دلیل صفیه سلطان به‌مشاور احمد یکم تبدیل می‌شود او درطول جنگ‌های صفویان و عثمانی نامه‌نگاری‌های زیادی با زینب بیگم می‌کند. صفیه سلطان به کوسم سلطان و حلیمه سلطان برای به‌سلطنت رسیدن نوه‌اش سلطان مصطفی یکم درسال ۱۶۱۷ کمک‌های بسیار زیادی می‌کند.[۳][۴]

سیاست خارجه[ویرایش]

صفیه سلطان بهسیاست خارجه علاقه‌مند بود و مانند مادر همسرش نوربانو سلطان سیاست خارجی قوی داشت. یکی از جنبه‌های منحصر به فرد زندگی حرفه‌ای او این است که او شخصاً با ملکه الیزابت یکم انگلستان مطابقت دارد و در سال ۱۵۹۹، الیزابت صفیه سلطان را با یک کالسکه در شهر معرفی کرده‌است. صفیه سلطان بر روی کالسکه به گشت و گذار در شهر پرداخت. همچنین تبادل نامه‌ها و هدایایی بین صفیه سلطان و ملکه الیزابت از جنس روابط سیاسی بود. این مبادله زنان به منظور تضمین اتحاد سیاسی، اقتصادی یا نظامی است. صفیه سلطان هم‌چنین با زینب بیگم عمه و مشاور شاه عباس صفوی نامه‌انگاری‌های زیادی داشته.[۵]

آثار عمومی[ویرایش]

ساخت و سازهایی از زمان شروع سلطنت صفیه آغاز شد. شروع ساخت مسجد ینی والده در استانبول در زمان صفیه سلطان صورت گرفته، اما در سال ۱۵۹۸. ساخت و ساز برای چندین دهه متوقف شد. زمانی که محمد سوم درگذشت و صفیه سلطان قدرتش را از دست داده بود. مسجد در سال ۱۶۶۵ توسط یکی دیگر از والده سلطان‌ها، تورخان خدیجه، مادر محمد چهارم به پایان رسید. مسجد صفیه در قاهره به افتخار ملکه مادر صفیه سلطان، نامگذاری شده‌است.

فرزندان[ویرایش]

سلطان محمد سوم، (تولد مانیسا ۱۵۶۶–درگذشت استانبول ۱۶۰۳، در آرامگاه مراد سوم در مسجد ایاصوفیا دفن گردید) او سیزدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود و از سال ۱۵۹۵ تا سال ۱۶۰۳ به‌مدت تقریباً ۹ سال سلطنت کرد

شاهزاده سلطان محمود، (متولد مانیسا ۱۵۶۸ – مرگ ۱۵۸۷ استانبول) به دلیل بیماری فوت شد و در مسجد ایاصوفیا دفن گردید.

عایشه سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۷۰ – مرگ استانبول ۱۶۰۵) درسال ۱۵۸۶ با داماد ابراهیم پاشا ازدواج کرد سپس درسال ۱۶۰۲ با یمشجی حسن پاشا ازدواج کرد و برای آخرین بار در سال ۱۶۰۴ با گزلچه محمود پاشا ازدواج کرد.

فاطمه سلطان، (متولد مانیسا ۱۵۷۴ – مرگ استانبول ۱۶۲۰) در سال ۱۵۹۳ با دریاسالار خلیل پاشا ازدواج کرد سپس در سال ۱۶۰۴ با داماد هژیر پاشا ازدواج کرد و در سال ۱۶۱۲ با داماد مراد پاشا ازدواج کرد.

مرگ[ویرایش]

صفیه سلطان در نوامبر سال ۱۶۱۸ در زمان حکومت عثمان دوم از دنیا رفت و در مقبره همسرش در مسجد ایاصوفیه دفن گردید. البته در برخی منابع گفته شده که او در نوامبر سال ۱۶۰۵ مسموم شده و از دنیا رفته‌است.

والده پیشین:
نوربانو سلطان
صفیه سلطان
دولت عصمتلو و عالیت اشان، حضرت صفیه والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۱۶ ژانویه ۱۵۹۵–۲۱ دسامبر ۱۶۰۳

والده پسین:
خندان سلطان
حکمران پیشین:
نوربانو سلطان
صفیه سلطان
دولت عصمتلو و عالیت اشان، حضرت صفیه والده سلطان
سلطنت زنان

۱۵۸۳–۱۶۰۴

حکمران پسین:
کوسم سلطان

منابع[ویرایش]

  1. [۱]
  2. Pedani, p.13.
  3. Börekçi, Günhan. "Ahmed I." Encyclopedia of the Ottoman Empire. Ed. Gábor Ágoston and Bruce Masters. New York: Facts on File, 2009. p. 23.
  4. See A. D. Alderson, The structure of the Ottoman dynasty. Oxford: Clarendon, 1956. Table XXXI et seq.
  5. Andrea, Bernadette (2007). Women and Islam in Early Modern English Literature. New York City: Cambridge University Press. p. 13. ISBN 978-0-521-12176-7.