شهرستان تالش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از شهرستان طوالش)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۷°۴۸′۰۳″شمالی ۴۸°۵۴′۱۳″شرقی / ۳۷٫۸۰۰۸°شمالی ۴۸٫۹۰۳۷°شرقی / 37.8008; 48.9037

طوالش
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان گیلان
مرکز شهر تالش (هشتپر)
نام‌های پیشین کرگانرود_هشتپر طوالش
سال شهرستان شدن ۱۳۲۶
مردم
جمعیت ۲۰۰۶۴۹ نفر[۱]
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۴۲۷ کیلومتر مربع
آب‌وهوا
بارش سالانه ۱۳۰۰ میلی لیتر
داده‌های دیگر
فرماندار سید عیسی مهدوی
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۳
وبگاه فرمانداری تالش
شهرها
هشتپر، اسالم، لیسار، حویق، چوبر
تعداد بخش‌ها
۴

شهرستان طوالش[۲][۳] یا تالش از شهرستان‌های استان گیلان در شمال ایران است. جمعیت شهرستان طوالش ۲۰۰۶۴۹ نفر است (سال۱۳۹۵) که دومین شهرستان پرجمعیت استان گیلان پس از رشت است و مرکز آن شهر هشتپر با جمعیت بیش از ۵۴٬۱۷۸ نفر است. این شهرستان دارای ۴ بخش و ۱۰ دهستان است. نام اولین خیابان این شهر در بدو ایجاد خیابان آذرآبادگان بود که بعلت همجواری با رودخانه‌ای ساخته شد که هم‌اکنون به خیابان ۱۷ شهریور تغییر نام داده شده‌است. شهرستان تالش در غرب استان گیلان با کوهستان‌ها و طبیعتی زیبا و دشت‌های دل‌انگیز و با واقع شدن در سواحل دریای خزر قطب اکوتوریسم ایران محسوب می‌شود.[۴] این شهرستان از شمال به آستارا، از شرق به دریای خزر، از غرب به استان اردبیل و از جنوب به شهرستان رضوانشهر محدود می‌شود.[۴]

این شهرستان در دو بستر متفاوت از نظر توپوگرافی قرار گرفته‌است بخشی از شهرستان کوهستانی است و در امتداد کوه‌های مرتفع تالش درجهت شمالی ـ جنوبی کشیده شده و قسمتی دیگر، جلگه ای است که به صورت نوار باریکی بین کوهستان و دریای خزر واقع شده‌است.[۵]خاویار دریای خزر شهرت جهانی دارد و شهرستان تالش دومین قطب بزرگ تولید ماهیان خاویاری کشور است و بخش قابل توجهی ازمحصولات آن به خارج از کشورصادر می شود.[نیازمند منبع]

تقسیمات اداری[ویرایش]

اولین قانون تقسیمات کشوری در آبان ماه ۱۳۱۶ خورشیدی، تهیه و تصویب شد. بر اساس این قانون ایران به‌استان‌های شمال، غرب، جنوب، شمال غرب، شمال شرق و مکران تقسیم شد. بر طبق این تقسیم‌بندی شهرستان گیلان و طوالش از توابع استان شمال بود و شامل مناطق زیر بود:[۶]

  1. حومه فومنات، صومعه‌سرا، لشت نشا، کوچصفهان (مرکز: کوچصفهان )
  2. بندر پهلوی:بندر پهلوی، چهار فریضه، خمام، گسکر (مرکز: بندر پهلوی )
  3. لاهیجان:لاهیجان، رانکوه، دهشال (مرکز: لاهیجان )
  4. طوالش:کرگانرود، اسالم، ماسال شاندرمن و شفارود(طالشدولاب) (مرکز:هشتپر )

این تقسیم‌بندی هم چند ماه بیشتر دوام نیاورد و در ۳ بهمن ماه همان سال مصوبهٔ قبلی اصلاح شد و استان‌های ایران به‌استان‌های یکم تا دهم تغییر پیدا کردندپس از تصویب متمم قانون اساسی یعنی در ۱۴ ذیقعده سال ۱۳۲۵ هجری قمری تشکیل ایالات و ولایات به تصویب دومین دورهٔ قانون‌گذاری مجلس شورای ملی رسید. در این قانون ولایت چنین تعریف شده‌است: قسمتی از مملکت که دارای یک شهر حاکم‌نشین و توابع باشد اعم از این که حکومت آن تابع پایتخت یا تابع مرکز ایالتی باشد. در آن زمان گیلان و طوالش جزو ۱۲ ولایت ایران بود؛ و شهرستان طوالش با بخش‌های کرگانرود، اسالم، شفارود و ماسال با مرکزیت هشتپر در سال ۱۳۲۳ در استان یکم به شهرستان مشتقل ارتقا پیدا کرد.[۶]

زبان[ویرایش]

در شهرستان طوالش تالش ها در کنار گروه‌های قومی مختلفی زندگی میکنند زبان اصلی مردم شهرستان تالشی است. گویش‌های مختلفی مانند ترکی آذری و گیلکی و فارسی نیز صحبت می‌کنند.[۷][۸] زبان تالشی بیشتر از زبان فارسی به زبان پهلوی قدیم (زبان ایرانیان باستان) نزدیک است.[۹][نیازمند منبع][۱۰][۱۱][۱۲]

مشخصات شهرستان[ویرایش]

  • وسعت شهرستان: ۱۴۲۷ کیلومتر مربع
  • تراکم نسبی (نفر): ۵۰۱
  • درصد شهرنشین: ۶۴٫۲٪
  • منطقه قومی تالش که یکی از نواحی ایرانی محل سکونت مردم تالش است با مساحتی حدود ۲۳۷۳ کیلومتر مربع که در شمال غرب گیلان قرار دارد، یک چهارم خاک استان را تشکیل می‌دهد. این شهرستان که نام خود را از قوم تالش گرفته و به استناد منابع و شواهد بسیار، بازمانده اقوام کادوس باستان و از همسایگان دیرین قوم گیل می‌باشد، از غرب به استان اردبیل، از شمال به آستارا و از جنوب به رودبار و از شرق به دریای خزر و انزلی محدود شده و شامل شهرستان‌های تالش، آستارا، ماسال، رضوانشهر، فومن، شفت، همچنین بخش‌هایی از مردم شهرستان‌های رودبار و خلخال صومعه سرا تالش زبان می‌باشد. تالش از سه جهت به کوه‌های تالش که ادامه رشته کوه‌های البرز هستند و از طرف دیگر به دریای خزر منتهی می‌شود. کشف آثار تمدن ۴۵۰۰ ساله در ییلاق (نوه دیی) تالش جلوه‌های بیشتری به این منطقه خوش آب و هوا داده‌است. مردم تالش به زبان تالشی تکلم می‌نمایند. بخش اعظمی از تالش طی عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای از آن جدا شده و به روسیه ملحق شدند.

جمعیت[ویرایش]

شهرستان تالش دومین شهرستان استان گیلان بعد از شهرستان رشت می باشد. با توجه به اینکه تا سال ۱۳۳۵ هیچ آمار رسمی دولتی در گیلان انجام نگرفته بود و آمارهای قبل از سال ۱۳۳۵ از یادداشت های خودزکو کنسول روسیه در رشت که بمدت ۶ سال در گیلان بوده و برآورد آماری اش را به تفکیک ولایت و بلوک های اداری آن زمان بدست آورده ارائه شده است. میزان جمعیت محدوده شهرستان تالش در دویست سال اخیر بدین قرار است:[۱۳]

تقسیمات شهرستان[ویرایش]

شهرستان طوالش از نظر گستردگی و وسعت بزرگ‌ترین شهرستان استان گیلان می‌باشد.

شهر: هشتپر

شهر: لیسار

شهر: اسالم

شهرها: حویق و چوبر.

نمایندگان طوالش در مجلس[ویرایش]

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران-آمار سال ۱۳۹۰
  2. نام رسمی در پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران
  3. تالش در ژئونت نیمز سرور و در این نشانی؛ با گزینش «Advanced Search»، نوشتن شمارهٔ «-3197273 » در «Unique Feature Id» و کلیک بر «Search Database» یافت می‌شود.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «تالش قطب اکوتوریسم ایران پذیرای میهمانان نوروزی + تصاویر - اخبار تسنیم - Tasnim»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری تسنیم - Tasnim. بازبینی‌شده در 2018-06-01. 
  5. «گیلان؛ پایتخت اکوتوریسم ایران + تصاویر - اخبار تسنیم - Tasnim»(fa)‎. به کوشش خبرگزاری تسنیم - Tasnim. بازبینی‌شده در 2018-06-01. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ امیراحمدیان، بهرام. «الگو:تقسیمات کشوری». در دانشنامه جهان اسلام. 
  7. «دربارهٔ بخش مرکزی». فرمانداری تالش. 
  8. «دربارهٔ بخشداری کرگانرود». فرمانداری تالش. 
  9. سایت شهرداری تالش
  10. «جغرافیای فرهنگی». پایگاه تالش‌شناسی علی عبدلی. بازبینی‌شده در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۳. 
  11. «فرهنگ تطبیقی تالشی – تاتی – آذری». پایگاه تات پژوهی. بازبینی‌شده در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۳. 
  12. رهنمایی، محمدتقی، علل نفوذ زبان‌های ترکی و گیلکی در تالش، فصلنامه تحقیقات تالش، شماره ۲ - زمستان ۱۳۸۰.
  13. عظیمی, ناصر. تاریخ گیلان:(از ورود شاه عباس اول به گیلان تا انقلاب جنگل): گیلان. رشت، ایلیا، 1396.